Aleksandrów Łódzki jest miastem, położonym w województwie łódzkim, a dokładniej w powiecie zgierskim. Jest siedzibą władz gminy miejsko-wiejskiej o tej samej nazwie. Aleksandrów Łódzki jest częścią aglomeracji łódzkiej. Od 1975 r. do 1998 r. (czyli do czasu przeprowadzenia reformy administracyjnej) miasto administracyjnie należało do województwa łódzkiego w starym jego kształcie. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego na rok 2007 miasto zamieszkiwało wówczas ponad dwadzieścia tysięcy osób.
Osada miejska została założona przez Rafała Bratoszewskiego herbu Sulima na początku XIX w. Był on również fundatorem miejscowej parafii katolickiej pod wezwaniem św. Rafała Archanioła. Już na początku istnienia Aleksandrowa Łódzkiego Rajmund Rembieliński powiedział o nim, iż jest "jednym z lepszych w Polsce miasteczek". Plan urbanistyczny miasta został stworzony przez Bernarda Schüttenbacha, obywatela Austrii. Bratoszewski nadał swemu miasteczku nazwę ku czci panującego w tym okresie cara Rosji – Aleksandra I. Uczynił to, aby przypodobać się rządzącym. Dzięki temu zabiegowi Aleksandrów już w 1822 r. otrzymał prawa miejskie. Gdy w 1824 roku Bratoszewski zmarł, nowymi właścicielami miejscowości zostali Kossowscy (herbu Dołęga). Już niedługo później bo od roku 1832 miasteczko zaczęło ekonomicznie podupadać. Nie wytrzymało konkurencji sąsiadujących z nim ośrodków włókienniczych – Łodzi, Zgierza oraz Pabianic.
Na przełomie XIX i XX wieku w Aleksandrowie Łódzkim powstało dużo zakładów dziewiarskich. Dlatego uznawany jest za kolebkę polskiego przemysłu pończoszniczego. Mieszkańcy przezywają go nawet pieszczotliwie mianem "Skarpetkowa". Ta dziedzina przemysłowa dominuje w mieście i dziś. W 1910 roku Aleksandrów został połączony z Łodzią linią tramwajową, którą zlikwidowano na początku lat dziewięćdziesiątych. Do wycofanych z eksploatacji wagonów tramwajowych marki Herbrand odnosi się nazwa restauracji, która od 2008 roku działa w centrum Aleksandrowa.
Od momentu założenia aż do wybuchu II wojny światowej Aleksandrów był miastem wielokulturowym: zamieszkiwały go trzy narody o trzech różnych wyznaniach. Żyli tu potomkowie niemieckich tkaczy (którzy byli ewangelikami), żydowscy handlarze (wyznawcy judaizmu) oraz polscy robotnicy (którzy byli katolikami). Pod względem etnicznym najliczniejszą grupę stanowili do zakończenia II wojny światowej Niemcy, którzy byli również najzamożniejsi. Dla Żydów Aleksandrów był bardzo istotnym ośrodkiem religijnym – osiedli w nim cadykowie chasydzcy, Danzingerzy (czyli charyzmatyczni przywódcy chasydyzmu, którzy dla wspólnoty byli wzorem religijności).
W 1869 roku na mocy decyzji rządzących Aleksandrowi zostały odebrane prawa miejskie. Prawa miejskie odzyskał dopiero po upływie 55 lat już w wolnej Polsce na początku lat dwudziestych XX wieku. Podczas II wojny światowej od 1943 r. do 1945 r. nosił niemiecką nazwę Wirkheim. Niemcy podjęli szeroko zakrojone działania represyjne wobec ludności polskiej: pozamykali polskie szkoły, stowarzyszenia zostały zdelegalizowane, a pomniki, stanowiące ślad polskości, wyburzyli. Zaraz po zajęciu tych ziem wysiedlili też całą żydowską ludność Aleksandrowa. Następnie ją wymordowali. Po zakończeniu działań wojennych – od 1945 roku do 1948 roku komuniści wysiedlili na zachód od Odry niemalże całą niemiecką społeczność Aleksandrowa Łódzkiego; komunistyczne władze i milicja dopuszczały się przy tym licznych represji i nadużyć. Aleksandrów utracił wcześniejszy charakter tygla narodowościowego.
Gospodarka
W Aleksandrowie Łódzkim ponad dwa i pół tysiąca podmiotów gospodarczych prowadzi działalność: dominujący jest przemysł włókienniczy – prawie 40%; prawie 25% to handel; mechanika pojazdowa oraz transport – stanowi 5%; inne branże to budownictwo, przemysł spożywczy i obuwniczy.
|
|
