Andrychów jest miastem, położonym w województwie małopolskim, a dokładniej w powiecie wadowickim. W Andrychowie swoją siedzibę mają władze miejsko-wiejskiej gminy o tej samej nazwie. Od 1975 r. do 1998 r. znajdował się w administracyjnych granicach województwa bielskiego.
Andrychów pod względem wielkości samego miasta jak i gminy zajmuje pierwsze miejsce w powiecie wadowickim. Dzięki swojemu położeniu oraz tradycji wypoczynkowej a także stałemu rozwojowi należy do najważniejzych centrów turystycznych w Beskidzie Małym.
Korzenie przemysłu w Andrychowie sięgają XVIII wieku. Miasto poradziło sobie z problemami transformacji ustrojowej, a obecnie prężnie się rozwija. Między innymi powstała tutaj strefa ekonomiczna, która zarządzana jest przez Krakowski Park Przemysłowy. Do tradycyjnych gałęzi andrychowskiej gospodarki należą: przemysł bawełniany oraz maszynowy.
Andrychów leży w Kotlinie Andrychowskiej, która jest częścią Beskidu Małego. Miasto rozpościera się u stóp Pańskiej Góry; przepływa przez nie niewielka rzeka Wieprzówka.
Przez miasto przebiega międzynarodowa trasa E462 z Krakowa do Cieszyna oraz linia kolejowa, łącząca Bielsko-Białą z Kalwarią Zebrzydowską. Dojechać tu można zarówno autobusem PKS jak i prywatnymi busami. W mieście działa komunikacja miejska MZK.
Osada została założona podobno pod koniec XIII i XIV w. Jej pierwsza nazwa to Indrzychów. Pierwsze wzmianki na temat Andrychowa pochodzą z roku 1344. Wioska wymieniona jest tam jednak pod inną nazwą, a mianowicie "Henrychów". Długosz używał jeszcze innej - etymologicznie spokrewnionej nazwy - Gendrzychow. Podczas II wojny światowej, kiedy to miasto znajdowało się pod okupacją niemiecką, nosiło zniemczoną nazwę Andrichau.
Dziś uważa się, że miasto swą nazwę zawdzięcza pierwszemu właścicielowi, który mógł nosić na przykład imię Jędrzej.
Niepokoje ograniczały początkowo rozwój wsi (jak na przykład przejazd Deresława, który uderzył na Zatora). Andrychów mógł zacząć się swobodnie rozwijać dopiero wtedy, gdy Zator oddał się pod ochronę władców polskich.
U zarania XVII w. właścicielem Andrychowa, który wtedy był jeszcze wsią, był Marian Przyłęcki (który nosił herb Szreniawa). Wieś była wówczas ośrodkiem administracyjnym kilku sąsiadujących z nią wiosek (takich jak Wieprz, Inwałd, Targanice, Roczyny, Sułkowice). W drugiej połowie XVII w. wieś najechali Szwedzi. Poniesione wówczas znieszczenia na wiele lat zahamowały jej rozwój. Na początku następnego wieku Franciszek Szwarcenberg-Czerny sprowadził do Andrychoa wykwalifikowanych rzemieślników z Europy Środkowej i Zachodniej (na przykład tkaczy z Belgii, Śląska i Saksonii). Chciał on w ten sposób wesprzeć podupadłą wieś. Nastąpił prężny rozwój andrychowskiego tkactwa.
Andrychów stopniowo zyskiwał na znaczeniu, Uzyskał przywileje i instytucje, typowe dla ośrodka miejskiego (na przykład przywilej organizowania jarmarków). Na początku XVIII wieku (w 1704 r.) została podjęta próba lokacji miasta. Ostatecznie miasto Andrychów zostało usytuowane przez Stanisława Ankwicza w roku 1767 r. na terenie wsi Andrychów (równolegle istniało zarówno miasto Andrychów jak i wieś Andrychów).
Pięć lat później Andrychów znalazł się w granicach austriackiego zaboru. Pierwsza szkoła powstała w 1791 r. Na początku nauka odbywała się w wynajmowanych pomieszczeniach. Schyłek XVIII w. to rozkwit kolegacji chłopskich. Chłopi handlowali w odległych miastach, takich jak Stambuł, Aleksandria, Wenecja, Marsylia, Barcelona, Lubeka, Hamburg, Gdańsk i Moskwa.
Pod koniec XIX w. wieś i miasto Andrychów zostają połączone w jednolitą strukturę miejską. Uruchominona w tym czasie linia kolejowa ożywiła rozwój gospodarczy (zmniejszyła się odległość do rynków zbytu, koszty transportu uległy redukcji, wzrosło bezpieczeństwo) i dała początek zmianom społecznym (eliminacja furmanów, zajmujących się dotąd transportem produktów).
Dokonała się rewolucja przemysłowa: wybudowano przędzalnie, tkalnie i farbiarnie. Na początku XX wieku założono Pierwszą Galicyjską Tkalnię Mechaniczną. Była to nowoczesna fabryka i równocześnie jeden z największych zakładów przemysłowych w mieście.
W roku 1918 w Krakowie władzę przejęła Polska Komisja Likwidacyjna, której podporządkowały się również władze miejskie.
W czasie pomiędzy I a II wojną światową Andrychów stał się istotnym ośrodkiem turystycznym, gromadząc spragnionych wypoczynku letników. W tym czasie powstają największe inwestycje infrastrukturalne: basen i stadion.
W pierwszym miesiącu II wojny światowej rozpoczęła się okupacja miasta przez wojska niemieckie. Hitlerowcy rozpoczęli wyniszczanie arówno kultury żydowskiej jak i polskiej. W okresie PRLu zajęto się odudową fabryk (na przykład Andrychowskich Zakładów Przemysłu Bawełnianego, a także Wytwórni Silników Wysokoprężnych oraz Andrychowskiej Fabryki Maszyn).
Po przemianach ustrojowych miasto nadal rozwija się jako ośrodek przemysłowy, kulturalny i wypoczynkowy.
Przemysł
Tradycje przemysłowe Andrychowa mają długie korzenie. Tradycyjną branżą było tkactwo. W okolicach miasta uprawiano len. W późniejszym czasie rozpoczęto importować bawełnę. W 1908 r. w Andrychowie powstała Pierwsza Galicyjska Tkalnia Mechaniczna, której właścicielami byli bracia Czeczowiczkowie.
Aktualnie Andrychów należy do najistotniejszych ośrodków przemysłowych Małopolski. Rozwijany jest przemysł maszynowy, włókienniczy oraz bawełniany. Od 2007 r. istnieje tu strefa ekonomiczna. Do największych przedsiębiorstw należą: Andrychowskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego, Andrychowska Fabryka Maszyn, Wytwórnia Silników Wysokoprężnych, Ogniochron, WOSANA oraz SM Logistic.
Inna ważna branża gospodarki andrychowskiej to turystyka i agroturystyka.
Do negatywnych cech andrychowskiej gospodarki należą: - mała ilość średnich podmiotów gospodarczych, - usługi o niskim stopniu rozwoju, - słabe zróżnicowanie branż gospodarczych (większość firm działa w branży budowlanej, lub zajmuje się handlem detalicznym i przetwórstwem przemysłowym).
|
|
