Augustów (w języku litewskim Augustavas, po rosyjsku Августов) jest gminą miejską, położoną w województwie podlaskim, a dokładniej w powiecie augustowskim. Od 1975 r. do 1998 r. miasto leżało w granicach administracyjnych woj. suwalskiego. W mieście znajduje się również siedziba władz wiejskiej gminy o tej samej nazwie.
Miasto leży na Równinie Augustowskiej pomiędzy jeziorami Necko, Sajno oraz Białym. Przepływa tędy rzeka Netta. Od strony wschodniej, południowej oraz północej otoczone jest Puszczą Augustowską, która w znacznej części leży na terenie Zielonych Płuc Polski.
Zgodnie z danymi z 2008 roku miasto liczyło wówczas ponad trzydzieści tysięcy mieszkańców.
Do końca XIII w. na terenach dzisiejszego Augustowa zamieszkiwali Jaćwingów, których w 1283 r. ostatecznie pokonał zakon krzyżacki. U schyłku XIV w. nad Nettą wznosił się niewielki zamek krzyżacki Metenburg, który został doszczętnie zniszczony przez wielkiego księcia Witolda. Jednak nie ma pewności, czy był zlokalizowany w obrębie dzisiejszego Augustowa.
Jak mówi legenda, Augustów zawdzięcza swoje powstanie pierwszej schadzce Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny, którą król upamiętnił, zakładając w jej miejscu miasto. Rzeczywiście pierwsza pisemna wzmianka o osadzie nad Nettą pochodzi z końca XV wieku i dotyczy komory, która pobierała cło w miejscu przeprawy rzecznej. Na początku XVI wieku na zlecenie Jana Radziwiłła postawiono na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Litwy i Białorusi do Prus, Warszawy i Krakowa karczmę.
Augustów lokację na prawie magdeburskim uzyskał w 1557 r. od króla Zygmunta Augusta. Do 1569 r. Augustów należał do Wielkiego Księstwa Litewskiego, jednak już w 1570 r. utworzono starostwo augustowskie jako "separatum" (odrębne) ze starostwa knyszyńskiego. Po wielu latach intensywnego rozwoju miała miejsce seria działań wojennych, które doprowadziły miasto do ruiny. W okresie potopu szwedzkiego miasto zostało spalone przez zbuntowanych Tatarów z wojsk Jana Kazimierza, niezadowolonych z powodu niesprawiedliwego ich zdaniem podziału łupów z bitwy pod Prostkami. Podczas trzeciej wojny północnej, trwającej od 1700 r. do 1721 r., w Augustowie stacjonowały w różnych okresach czasu wojska polskie, szwedzkie, rosyjskie oraz saskie. Wojska nie tylko zniszczyły miejscowość, ale przyniosły także zarazę, która doprowadziła do wyludnienia tego miejsca.
Pod koniec XVIII wieku miasto zostało zajęte przez Prusaków, a na początku wieku XIX przez wojska napoleońskie. Minimalne polepszenie rozwoju przyniósł XIX w. Po Kongresie Wiedeńskim Augustów znalazł się pod władzą Królestwa Polskiego. Został podniesiony do rangi stolicy utworzonego właśnie województwa augustowskiego, a później gubernii augustowskiej. Urzędy przejściowo znajdowały się w Suwałkach ze względu na brak nadających się do tego budynków. Marconi zajął się opracowaniem projektów rozbudowy Augustowa. W 1825 r. zainicjowano budowę Kanału Augustowskiego. Pracami kierował Ignacy Prądzyński.
Wybuch powstania listopadowego przerywa dalszy rozwój Augustowa. W jego okolicach stoczono krwawe walki, a miasto przechodziło z jednych rąk do drugich. Po upadku powstaniu runeły również plany rozbudowy miasta. Prace na budową Kanału Augustowskiego ukończono dopiero w 1839 r., jednakże jego znaczenie gospodarcze nie było tak istotne, jak wcześniej zakładano. Po wybuchu powstania styczniowego w okolicach Augustowa znów stoczono walki. Na przełomie XIX i XX w. Augustów włączono do sieci kolejowej. W XIX wieku w regionie aktywny był proceder przemytnictwa z powodu bliskiego położenia miasta przy granicy pruskiej i rosyjskiej.
I i II wojna światowa przyniosły miastu wielkie zniszczenia. Od drugiej dekady XX w. Augustów jest popularną miejscowością letniskową. Natomiast w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych miasto uzyskało status uzdrowiska (znajdują się tutaj bogate złoża borowiny, a w okolicy źródła wody mineralnej).
Kanał Augustowski jest najistotniejszym zabytkiem Augustowa; łączony on Wisłę z Niemnem. Natomiast najstarszym budynkiem, który zachował się po dziś dzień, jest kamienica, którą mieszkańcy nazywają "Starym Peweksem". Powstała w 1801 roku i wznosi się przy rynku. To w niej w 1812 r. nocował Napoleon Bonaparte.
Przemysł
W Augustowie prowadzą działalność dwie duże stocznie jachtowe "Balt Yacht" i "Ślepsk", które należą do największych przedsiębiorstw tego typu w naszym kraju. Większość produkcji eksportują do Europy Zachodniej. Ponadto swoją siedzibę mają tutaj również mniejsze stocznie, na przykład Texas, Mirage, a także producenci łódek i kajaków. W 1951 r. w mieście powstała wytwórnia tytoniu (okolica słynna jest również z uprawy machorki); aktualnie zakład należy do British American Tobacco, a produkowane są w nim między innymi papierosy Kent, Pall Mall, Lucky Strike, Jan III Sobieski i Vogue. Inne zakłady to producent maszyn rolniczych – POM a także przedsiębiorstwo drogowe APB S.A./ BMTI. W mieście funkcjonuje również przemysł spożywczy: wytwórnia wód gazowanych ("Augustowianka") oraz mleczarnia (Jogurt Augustowski). Jest tu też drobny przemysł drzewny: tartaki i zakłady stolarskie, zlokalizowane na terenie miasta i okolic z powodu łatwego dostępu do drewna działają.
Turystyka
Augustów jest najważniejszym centrum turystycznym i letniskowym na obszarze Puszczy Augustowskiej oraz znanym uzdrowiskiem klimatycznym. Swoje walory turystyczne zawdzięcza w w szczególności położonym w pobliżu jeziorom. Znajdują się tu niezliczone wypożyczalnie sprzętu wodnego oraz setki plaż. Kanał Augustowski służy w sezonie letnim do obsługi turystów. Augostów posiada bardzo bogatą bazę noclegową: domy wypoczynkowe, pola namiotowe i pensjonaty. Turyści nie doceniają szczególnie uroków Puszczy Augustowskiej. Bywa, że kilkadziesiąt metrów od pola namiotowego natknąć się można na rzadkie rośliny czy rysie.
|
|
